Çocuklarda oyun ve hayal gücü gelişimi

Çocuk oyunla vardır ve oyunlarını hayalle besler. Özellikle günümüzde yalnız yetişen çocuk evde tek başına oyunlar kurmak ve hayal ederek bu oyunlarını renklendirmek zorundadır. Hayal etme, imgeleme veya imgelerle düşünmedir. İmgeler o anda olmayan ancak varmış gibi kabul edilen ve ona göre hareket edilen durumlardır. Çocuk bir mutfak imgelemiş ve onun içindeki ortamı düşüncesinde oluşturmuşsa, yetişkinlerden izledikleri davranışları taklit ederek bir yemek yapacaktır. O yemek yetişkine sunulduğunda şaşırmadan çocuğun imgeleme tanımına göre role girmek ve uzatılan tahta parçasını tabak olarak, çubuğu kaşık olarak kabul edip yemek yeme ritüeline katılmak gerekir. Çocuk oyunları hayal gücünün en bol kullanıldığı yerlerdir. Bu oyunlar onun yaratıcılığını geliştirir ve ileriki yaşamında yazacağı öyküye, çizeceği resme yansıyacak birikimi elde etmesini sağlayacaktır. Bilim adamlarının veya sanatçıların yaşam öykülerinde hep hayal etmek ve hayali arkadaşlarla beraber oynadıkları oyunlar vardır. Dünyada yenilikleri yaratan ve kullandığımız birçok ürünün yaratılmasının başlangıcı, çocuklukta oynanan oyunlar içinde geliştirilen hayallerdir. Çocuğun hayal edeceği ortamları yaratmak yetişkinlerin görevidir. Çoğu saçma olarak nitelenecek oyun konuşmaları duyulduğunda terslemeden cevap vermek gerekmektedir. Ayrıca hızla oyunu ve geliştirdiği imgelemi çözüp, kendi imgelemimizden kattıklarımızla ona cevap verip daha fazla hayal kurmasının yollarını açmamız gerekir. Özellikle üç yaş civarında hayalî bir arkadaş edinen çocuk, onunla oyunlarını kurgulamaya başlar. Hayali arkadaşla özdeşleşen çocuk, onu gerçekmiş gibi kabul eder ve her oyununu onunla oynar. Onun ismi her yerde vardır. Her tür iletişiminde hayali arkadaşından söz eder ve büyüklerin de ona göre hareket etmesini ister. İster hayali kardeş, ister hayali arkadaş olsun, olduğu gibi kabul etmek gerekir. Birçok anne baba çocuğun imgeleminde yarattığı bu kişiyi duydukça, çocuğuyla ilgili kaygı duymaya başlar, çünkü bazen abartılı olaylarla karşılaşmak mümkündür. Kardeşim yemiyor ben de yemeyeceğim diye tutturan çocuğun birkaç kere yemeğini geri çevirmesi yetişkinin çileden çıkmasına bile sebep olabilir. Geçici bir durum olarak bilinmesi ve genellikle beş yaşa kadar süren bu hayali arkadaşı benimsemek ve onu abartıya kaçmadan zaman zaman olumlu yönde kullanmak yapılabilecek en iyi harekettir. Bak arkadaşın yemeklerini bitirdi sen niçin bitirmedin denildiğinde, imgelemindeki arkadaşını yemeğini bitirmiş olarak hayal edecektir ve yemeğini yiyecektir. Bu hayal arkadaşı bir süre sonra yok olacak, yerini bir süre sonra gerçek arkadaşlara bırakacaktır. Oyunlarına kattığı hayali arkadaşla yaptıkları gerçek arkadaşla yaptıklarına yansıyacak daha kolay bir iletişim gerçekleşecektir. Anlaşıldığını hisseden çocuk hayallerinin desteklendiğini gördükçe yaratıcı yanlarını ortaya koyacak ve geliştirecektir. Sadece çocuklar değil yetişkinler de hayal kurarak yaşamlarını sürdürürler. Her bir yetişkin ulaşmayı düşündüğü hayallerin peşinde koşarak yaşar. Bu hayaller gerçekleşmese de bir gün gerçekleşeceğini düşünerek adımlar atar, ilişkiler kurar, yaşamına yön verir. Yetişkinin kendi hayallerinden yola çıkarak çocuğun oyununa destek vermesi gerekir. Çünkü kendisi de hayalleri kullanarak geleceğe umutla bakmakta, yaşama bu şekilde sarılmaktadır. Farklı boyutta da olsa hayallerle yaşadığının farkında olan yetişkin, çocuğun oyunundaki hayallere katılır ve kendi yaşam oyunundakine benzer imgeleri çocuğun oyununa katar. Çocuk yetişkinliğe hazırlanırken kullanabileceği en büyük malzeme hayal etmesidir. İmgeleminde bebeğiyle oynayan çocuk onu beslerken, giydirirken veya araba süren çocuk direksiyonu kullanırken birçok yaşam pratiğini de denemektedir. Gerçek hayatta karşılaşma ihtimali yüksek olan bir eylemin provasını imgelerle yaparken ayrıntıları büyüklerinden, çevresinden veya televizyon vb. İletişim araçlarından gördükleriyle süsleyerek hayata hazırlanmaktadır. Hafızasına attığı bu imgeler bir gün karşısına çıkan gerçek olayla birlikte yeniden beynin ilgili yerlerinde işlem görecek ve geçmiş hayal deneyimlerinden yola çıkarak arabasını kullanacak veya yemeğini yapacaktır. Yaratıcı kişiler toplumun ileri gitmesini ve refah düzeyinin yükselmesini sağlayabilir. Yaratıcı kişiler yetişmesi istenen toplumlarda çocukluğa yatırım yapmak gerekir. Anne babaların bu bilinçle hareket etmesi ve çocuğun hayal etmesinin yolunu açması gerekir. Çocuğunu hayal kurabileceği ortamlarda bulundurması, birlikte hayal kurabileceği çocuk gruplarında yer almasını sağlaması gerekir. Hayaller desteklendikçe yaratıcı bireyler yetişecek ve sonuçları geleceğe yansıyacaktır.

Mete Akoğuz

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir